१. आम्हांला हे समजले
प्र. १. कोण ते लिहा. (अ) प्रश्न: अभिषेकच्या वक्तृत्त्व स्पर्धेचा विषय – उत्तर: ‘राष्ट्रध्वज माझा अभिमान’
(आ) प्रश्न: शालेय स्तरावरील वक्तृत्व स्पर्धेचे परीक्षण करणारे – उत्तर: श्री. जाधव सर (परीक्षक)
(इ) प्रश्न: अभिषेकची वक्तृत्व स्पर्धेची तयारी करून घेणारे – उत्तर: अभिषेकचे आई-वडील
प्र. २. प्रश्न: पाठातून तुम्हांला जाणवलेले अभिषेकचे गुण दिलेल्या चौकटीत लिहा.
उत्तर:
- कष्टाळू / जिद्दी
- आत्मविश्वासू
- नम्र / कृतज्ञ
- शिस्तबद्ध
प्र. ३. दोन-तीन वाक्यांत उत्तरे लिहा.
(अ) प्रश्न: श्री. जाधव सर यांनी वक्तृत्व स्पर्धेतील विद्यार्थ्यांना कोणते मार्गदर्शन केले ?
उत्तर: श्री. जाधव सर विद्यार्थ्यांना म्हणाले की, सर्वांमध्येच काही ना काही सुप्त गुण असतात; ते गुण विकसित करण्यासाठी प्रत्येकाने भरपूर मेहनत घ्यायला हवी.
(आ) प्रश्न: अभिषेकचे भाषण उत्तम होण्यासाठी वडिलांनी काय केले ?
उत्तर: अभिषेकच्या वडिलांनी त्याच्या भाषणात राष्ट्रध्वज आणि राष्ट्रभक्ती, राष्ट्रीय सण, राष्ट्रीय सणांचे महत्त्व यांवर अनेक मुद्दे समाविष्ट केले. तसेच, देश पारतंत्र्यात असताना घरादाराचा त्याग करणाऱ्या आणि प्राणांची आहुती देणाऱ्या देशभक्तांचा जाज्वल्य इतिहास वडिलांनी त्याला सांगितला व मार्गदर्शन केले.
(इ) प्रश्न: देशमुख सर मुलांना नेहमी काय सांगायचे ?
उत्तर: देशमुख सर नेहमी म्हणायचे की, “एकटा माणूस एखादया गोष्टीची सुरुवात करू शकतो; पण अंतिम ध्येयापर्यंत पोहोचण्यासाठी सर्वांची साथ आवश्यक असते.”
२. विचार करा व सांगा
प्र. १. प्रश्न: अभिषेकचा तालुकास्तरीय वक्तृत्व स्पर्धेत प्रथम क्रमांक का आला असावा, असे तुम्हांला वाटते ?
उत्तर: अभिषेकने खचून न जाता जिद्दीने भाषणाची तयारी केली. त्याच्या आई-वडिलांनी त्याला भाषणाचे उत्तम मुद्दे दिले आणि सराव करून घेतला. तसेच प्रत्यक्ष स्पर्धेत त्याने वडिलांनी सांगितलेले सर्व मुद्दे अत्यंत शांतपणे आणि आत्मविश्वासाने मांडले, त्यामुळे त्याचा प्रथम क्रमांक आला असावा.
प्र. २. प्रश्न: स्पर्धेमध्ये यश मिळवण्यासाठी कशा प्रकारे तयारी करणे आवश्यक असते, असे तुम्हांला वाटते ?
उत्तर: कोणत्याही स्पर्धेत यश मिळवण्यासाठी वेळेचे नियोजन आणि नियमित सराव करणे अत्यंत आवश्यक असते. योग्य व्यक्तींचे मार्गदर्शन घेणे, आपल्यातील उणिवा शोधून त्या दूर करणे आणि स्वतःवर पूर्ण आत्मविश्वास ठेवणे या गोष्टी तयारीसाठी महत्त्वाच्या असतात.
प्र. ३. प्रश्न: तुम्ही आतापर्यंत कोणकोणत्या स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे, त्याची पूर्वतयारी तुम्ही कशी केली होती ते सांगा.
उत्तर: मी शाळेतील वक्तृत्व आणि निबंध स्पर्धेत भाग घेतला आहे. वक्तृत्व स्पर्धेसाठी मी पुस्तकांतून व इंटरनेटवरून भरपूर माहिती गोळा केली होती. त्यानंतर ते भाषण पाठ करून आरशासमोर उभे राहून हावभावांसह बोलण्याचा मी अनेकदा सराव केला होता.
३. खेळू या शब्दांशी
प्रश्न: खालील शब्दांत लपलेले शब्द शोधा.
(१) प्रश्न: कडकडाट
उत्तर: कडक, कडा, दाट, काट.
(२) प्रश्न: परीक्षण
उत्तर: परी, क्षण, रण, क्षीर.
(३) प्रश्न: सभागृहात
उत्तर: सभा, गृह, हात, भात, गृहात.
(४) प्रश्न: मार्गदर्शन
उत्तर: मार्ग, दर्शन, दर, मान, नर.
४. लिहिते होऊ या
प्रश्न: राष्ट्रध्वजाविषयी अभिमान दर्शवणारी घोषवाक्ये तयार करा व लिहा.
उत्तर:
१. तिरंगा आमचा शान, भारताचा हा अभिमान!
२. आकाशी फडकवू तिरंगा, हृदयात जागवू देशभक्तीच्या गंगा!
३. तीन रंगांचा हा झेंडा, राष्ट्राची अस्मिता, भारताचा मान जगात वाढवूया!
४. प्राण पणाला लावू, पण तिरंग्याची शान कधीही न कमी होऊ देऊ!
५. शोध घेऊ या
प्रश्न: आंतरजालाच्या साहाय्याने आपल्या राष्ट्रध्वजाविषयी अधिकची माहिती मिळवा.
उत्तर: आपल्या भारताच्या राष्ट्रध्वजाला ‘तिरंगा’ म्हटले जाते, कारण यामध्ये केशरी, पांढरा आणि हिरवा असे तीन समान आडवे पट्टे आहेत. सर्वात वरचा केशरी रंग देशाचे धैर्य आणि त्याग दर्शवतो, मधला पांढरा रंग शांतता आणि सत्याचे प्रतीक आहे, तर खालचा हिरवा रंग देशाची समृद्धी व प्रगती दर्शवतो. या ध्वजाच्या मध्यभागी पांढऱ्या पट्ट्यात निळ्या रंगाचे ‘अशोकचक्र’ आहे, ज्यामध्ये २४ आरे आहेत; हे चक्र सतत प्रगती करत राहण्याचा संदेश देते. भारताच्या या राष्ट्रध्वजाची रचना पिंगली व्यंकय्या यांनी केली होती. २२ जुलै १९४७ रोजी संविधान सभेने या तिरंग्याला भारताचा राष्ट्रीय ध्वज म्हणून मान्यता दिली.
लेखक/लेखिका परिचय
स्वप्ना गोवेकर या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी तालुक्यामधील एक प्रसिद्ध युवा कवयित्री आणि लेखिका आहेत. त्यांच्या दर्जेदार साहित्यिक कामगिरीमुळे त्यांना विविध स्तरांतून मोठी मान्यता मिळाली आहे. त्यांनी लिहिलेला ‘राष्ट्रध्वज माझा अभिमान’ हा पाठ इयत्ता ६ वीच्या ‘बालभारती’ मराठीच्या पाठ्यपुस्तकात समाविष्ट करण्यात आला आहे.
त्यांचा सन २०१९ मध्ये ‘आठवणी आजोळच्या’ हा कथासंग्रह आणि सन २०२३ मध्ये ‘काव्यरंग’ हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला आहे. त्यांच्या ‘काव्यरंग’ या कवितासंग्रहाला प्रतिष्ठित कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा वाङ्मयीन पुरस्कार देखील प्राप्त झाला आहे.
Also Read:५. प्रकाशयात्री