६ : जनपदे आणि महाजनपदे

प्र. १ अ) योग्य पर्यायासमोर अशी (✓) खूण करा / योग्य पर्याय निवडा: १. गाववसाहतींच्या कारभारासाठी गाववसाहतींचे समूह तयार झाले, त्या समूहाला काय म्हणतात? २. मगध साम्राज्याचा पाया कोणी रचला? ३. चंद्रगुप्त मौर्य याने कोणत्या राजवटीचा शेवट केला? प्र. १ ब) योग्य जोड्या जुळवा: अनुक्रमांक ‘अ’ गट ‘ब’ गट उत्तर १ मतदान प्रक्रिया राबवणारी व्यक्ती

५ : विविध धर्मांची शिकवण

प्र. १) एका शब्दात उत्तरे लिहा. १. भारतीय संस्कृतीचा अंगभूत गुणउत्तर : सर्वसमावेशकता . २. जैन धर्मात धर्मज्ञान प्रगट करणारेउत्तर : तीर्थंकर . ३. गौतम बुद्धांनी पहिले प्रवचन वारणसीजवळ येथे दिले.उत्तर : सारनाथ . ४. ज्यू धर्मीयांचा प्रमुख धर्मग्रंथउत्तर : तोराह . ५. इस्लाम धर्मीयांचे प्रार्थनास्थळउत्तर : मशीद . प्र. २) अ) तक्ता पूर्ण करा.

४: वैदिक संस्कृती

प्र. १ अ) एका शब्दात उत्तरे लिहा. १. ‘विद्’ म्हणजे काय?उत्तर : जाणणे . २. गुरुजवळ बसून ज्ञान मिळवणे म्हणजे काय?उत्तर : उपनिषद . ३. ज्येष्ठ व्यक्तींचे मंडळ म्हणजे काय?उत्तर : सभा . प्र. १ ब) योग्य जोड्या जुळवा. क्र. गट ‘अ’ (वेद) गट ‘ब’ (वैशिष्ट्य) उत्तर १ ऋग्वेद अ) यज्ञातील मंत्रांचे गायन का) देवतांची

३ . हडप्पा संस्कृती

प्र. १ अ) दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा. १. हडप्पा संस्कृती सर्वप्रथम …………….. या नदीच्या काठी शोधली गेली.अ) सिंधूब) रावीक) नर्मदाड) गंगाउत्तर : हडप्पा संस्कृती सर्वप्रथम रावी या नदीच्या काठी शोधली गेली . २. हडप्पा संस्कृतीतील महास्नानगृह …………….. या ठिकाणी सापडले.अ) धोलावीराब) लोथलक) कालीबंगनड) मोहेंजोदडोउत्तर : हडप्पा संस्कृतीतील महास्नानगृह मोहेंजोदडो या ठिकाणी

२. प्रागैतिहासिक काळ

प्र. १ अ) नावे लिहा. १. भारतातील काळ्या मातीची जमीन असलेले पठारउत्तर : दख्खनचे पठार . २. भारतातील शेतीला सर्वाधिक अनुकूल ठरलेला प्रदेशउत्तर : गंगा-यमुनेच्या दुआबाचा मैदानी प्रदेश . ३. लिपीचा उगम किंवा विकास झालेला नव्हता तो काळउत्तर : प्रागैतिहासिक काळ . ४. दायमाबाद या उत्खननस्थळाचा शोध लावणारे भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षकउत्तर : बी. पी. बोपर्डीकर

१. इतिहासाची साधने

प्र. १ अ) दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा. १. वर्धमान महावीर यांची शिकवण ……….. या ग्रंथातून मिळते.अ) उपनिषदेब) त्रिपिटकेक) आगम साहित्यड) संघम साहित्यउत्तर : वर्धमान महावीर यांची शिकवण आगम साहित्य या ग्रंथातून मिळते . २. भारतीय इतिहासाची सर्वांत प्राचीन साधने म्हणजे …………. होय.अ) आरण्याकेब) वेदक) ब्राह्मणग्रंथड) उपनिषदेउत्तर : भारतीय इतिहासाची सर्वांत प्राचीन