१. आम्हांला हे समजले
प्र. १. कोण ते लिहा. (अ) प्रश्न: आनंदाने डोलू लागणारी- उत्तर: राने वने
(आ) प्रश्न: पत्रात उल्लेख असलेले अंतराळवीर- उत्तर: नील आर्मस्ट्राँग आणि एडविन ऑल्ड्रिन
(इ) प्रश्न: चंद्रावर जाण्यासाठी वाहन- उत्तर: अपोलो यान
(ई) प्रश्न: पत्र लिहिणारी- उत्तर: वंदना
प्र. २. आकृती पूर्ण करा. प्रश्न: अपोलो यानातून चंद्रावर गेलेले उत्तर: १. नील आर्मस्ट्राँग २. एडविन ऑल्ड्रिन
प्र. ३. दोन ते तीन वाक्यांत उत्तरे लिहा.
(अ) प्रश्न: चांदोमामाचे चांदणे पृथ्वीवर पडल्यावर कायकाय घडते ?
उत्तर: पौर्णिमेच्या रात्री चांदोमामाचे चांदणे पृथ्वीवर पडले की समुद्राला भरती येते, राने वने आनंदाने डोलू लागतात आणि नद्या, नाले, सरोवरे उल्हासाने खिदळू लागतात. या चांदण्यामुळे सगळी सृष्टी अतिशय शोभायमान होते.
(आ) प्रश्न: मुलांना चांदोमामाचे आकर्षण का वाटते ?
उत्तर: लहानपणी मुले चांदोमामाजवळ टोपी मागतात आणि तो निंबोणीच्या झाडाआड लपल्यावर त्याला हुडकून काढण्यात मुलांना खूप मजा येते. त्याचे रूप खूप मोहक असते आणि तो सर्वांना जवळचा वाटतो, म्हणूनच मुलांना त्याचे खूप आकर्षण वाटते.
(इ) प्रश्न: चांदोमामाला आनंद का झाला असेल ?
उत्तर: पृथ्वीवरील माणसांनी प्रयत्नांची शिकस्त करून निरनिराळी याने तयार केली आणि ‘अपोलो’ नावाच्या यानातून नील आर्मस्ट्राँग व एडविन ऑल्ड्रिन हे अंतराळवीर चंद्रावर पोहोचले. पृथ्वीची मुले आपल्याला भेटायला आली, हे पाहून चांदोमामाला आनंद झाला असेल.
प्र. ४. योग्य उत्तरापुढे अशी खूण करा. (येथे फक्त योग्य पर्याय दिला आहे)
(१) प्रश्न: नद्या, नाले, सरोवरे उल्हासाने केव्हा खिदळू लागतात ? उत्तर: (ई) पौर्णिमेचं चांदणं पृथ्वीवर पडते तेव्हा
(२) प्रश्न: चांदोमामाला केव्हा आनंद झाला असेल ? उत्तर: (इ) नील आर्मस्ट्राँग आणि एडविन ऑल्ड्रिन चंद्रावर गेल्यावर
२. खेळू या शब्दांशी
प्र. १. खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ सांगून वाक्यांत उपयोग करा.
(अ) प्रश्न: शोभायमान होणे
उत्तर: अर्थ: खूप सुंदर दिसणे.
वाक्य: दिवाळीच्या रात्री पणत्यांच्या प्रकाशाने संपूर्ण अंगण शोभायमान झाले होते.
(आ) प्रश्न: खिदळू लागणे
उत्तर: अर्थ: आनंदाने मोठ्याने हसणे.
वाक्य: बागेत खेळताना सर्व लहान मुले उल्हासाने खिदळू लागली.
(इ) प्रश्न: मोहात पडणे
उत्तर:अर्थ: भुरळ पडणे / आकर्षित होणे.
वाक्य: दुकानातील तो सुंदर आणि रंगीत पोशाख पाहून राजश्री त्याच्या मोहात पडली.
(ई) प्रश्न: प्रयत्नांची शिकस्त करणे
उत्तर: अर्थ: खूप प्रयत्न करणे / पराकाष्ठा करणे.
वाक्य: धावण्याच्या शर्यतीत पहिला क्रमांक मिळवण्यासाठी राहुलने प्रयत्नांची शिकस्त केली.
प्र. २. खाली दिलेल्या संदेशवहनाच्या साधनांची मराठी भाषेतील नावे लिहा.
(अ) प्रश्न: मोबाईल उत्तर: भ्रमणध्वनी
(आ) प्रश्न: इंटरनेट उत्तर: आंतरजाल
३. लिहिते होऊ या
प्रश्न: चांदोमामा तुमच्याशी बोलू लागला अशी कल्पना करा. चांदोमामाला तुम्ही कोणते प्रश्न विचाराल त्याची प्रश्नावली तयार करा.
उत्तर: (चांदोमामाला विचारण्यासाठी प्रश्नावली)
१. चांदोमामा, तू आकाशात नेहमी एकटाच असतोस, तुला तिथे कधी भीती वाटत नाही का?
२. पौर्णिमेला तू पूर्ण गोल दिसतोस आणि अमावस्येला गायब का होतोस?
३. पृथ्वीवरून पाहताना तुझ्या चेहऱ्यावर जे काळे डाग दिसतात, ते नक्की काय आहेत?
४. तू दिवसा कुठे जाऊन लपतोस?
५. नील आर्मस्ट्राँग पहिल्यांदा तुझ्यावर आले तेव्हा तुला काय वाटले होते?
४. शोध घेऊ या
प्र. १. खालील प्रश्नांची माहिती पालक तसेच शिक्षक यांच्याकडून जाणून घ्या.
(१) प्रश्न: चंद्रावर प्रथम कोण व कसे पोहोचले ?
उत्तर: चंद्रावर प्रथम ‘नील आर्मस्ट्राँग’ आणि ‘एडविन ऑल्ड्रिन’ हे दोन अमेरिकन अंतराळवीर ‘अपोलो-११’ या अंतराळ यानातून पोहोचले.
(२) प्रश्न: चंद्रावर जाण्यासाठी मनुष्य कोणकोणते प्रयत्न करत आहे ?
उत्तर: चंद्रावर जाण्यासाठी मनुष्य प्रगत तंत्रज्ञान विकसित करत आहे, विविध रोव्हर्स, लँडर्स आणि अत्याधुनिक अंतराळयाने पाठवून तेथील वातावरणाचा व पृष्ठभागाचा अभ्यास करत आहे. भविष्यात तेथे मानवी वसाहत उभारण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
(३) प्रश्न: आपल्या देशाने आतापर्यंत किती चांद्रमोहिमा राबवल्या आहेत ?
उत्तर: आपल्या देशाने (भारत) आतापर्यंत तीन चांद्रमोहिमा राबवल्या आहेत (चांद्रयान-१, चांद्रयान-२ आणि चांद्रयान-३).
प्र. २. प्रश्न: आजपर्यंत कोणकोणत्या देशांनी चांद्रमोहिमा राबवल्या याची माहिती शिक्षकांच्या मदतीने आंतरजालावरून मिळवा.
उत्तर: आजपर्यंत रशिया, अमेरिका (USA), चीन, भारत आणि जपान यांसारख्या प्रमुख देशांनी यशस्वी चांद्रमोहिमा राबवल्या आहेत.